Trung Quốc lên kế hoạch “vành đai đường bộ” hơn 25.000km, kết nối dọc biên giới và ven biển
Một mạng lưới giao thông dài hơn 25.000km đang được Trung Quốc đưa vào kế hoạch phát triển đến năm 2030, trải dài từ các khu vực biên giới phía Tây, phía Bắc đến dọc bờ biển. Dự án được kỳ vọng mở thêm không gian kinh tế cho những địa bàn xa xôi, song cũng đặt ra không ít thách thức về địa chính trị và bảo vệ môi trường.
Theo kế hoạch 5 năm do Bộ Giao thông Vận tải Trung Quốc công bố hồi tháng 7, nước này hướng tới hoàn thiện mạng lưới được truyền thông Trung Quốc gọi là “vòng cung vàng biên giới – ven biển” vào năm 2030.
Tổng chiều dài của hệ thống vượt 25.000km, gồm ba tuyến giao thông lớn, trong đó có những đoạn chạy sát đường biên giới với nhiều quốc gia láng giềng của Trung Quốc.
Tuyến G219 chạy qua 12 quốc gia láng giềng
Đáng chú ý nhất là quốc lộ G219, tuyến đường xuyên qua các khu vực phía Tây Nam và cực Tây Trung Quốc.
Tuyến bắt đầu từ Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, đi qua Vân Nam và Khu tự trị Tây Tạng, sau đó kéo dài tới khu vực cực Bắc của Tân Cương. Tổng chiều dài khoảng 10.000km.
Theo kế hoạch, G219 chạy dọc hoặc gần đường biên giới Trung Quốc với 12 quốc gia, gồm Việt Nam, Lào, Myanmar, Ấn Độ, Bhutan, Nepal, Pakistan, Afghanistan, Kyrgyzstan, Kazakhstan, Tajikistan và Nga.
Một hạng mục đáng chú ý trên tuyến là đoạn kết nối phía Nam và phía Bắc Tân Cương xuyên qua khu vực dãy Thiên Sơn. Do địa hình thường xuyên xảy ra động đất, việc xây dựng tại đây đòi hỏi giải pháp kỹ thuật đặc biệt.
Trong đó, một đường hầm dài 15,7km dự kiến được đưa vào khai thác trong năm 2027.
G219 sẽ kết nối với quốc lộ G331 – tuyến đường phần lớn đã hoàn thiện và chạy dọc biên giới phía Bắc Trung Quốc. G331 kéo dài khoảng 9.200km, đi qua Tân Cương, Nội Mông cùng các tỉnh Hắc Long Giang, Cát Lâm và Liêu Ninh.
Tuyến này nằm gần đường biên giới của Trung Quốc với Nga, Mông Cổ và Triều Tiên.
Mạng lưới còn vươn dọc toàn bộ vùng duyên hải
Mảnh ghép thứ ba trong kế hoạch là quốc lộ G228. Tuyến đường dài khoảng 7.000km chạy dọc bờ biển Trung Quốc, với phần lớn các đoạn đã được đưa vào sử dụng.
Khi hoàn thiện, ba tuyến G219, G331 và G228 sẽ tạo thành mạng lưới giao thông quy mô lớn bao quanh phần lớn lãnh thổ Trung Quốc theo hướng biên giới – ven biển.
Bắc Kinh kỳ vọng hệ thống này sẽ cải thiện khả năng kết nối giữa các địa phương, đặc biệt tại những khu vực vùng sâu, vùng xa; đồng thời tạo thêm điều kiện để phát triển thương mại, du lịch và các hoạt động kinh tế địa phương.
Nhiều địa bàn nằm trên tuyến cũng là nơi tập trung đông đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó có Tây Tạng và Tân Cương. Vì vậy, dự án được đặt trong định hướng rộng hơn về thúc đẩy phát triển kinh tế, ổn định xã hội và tăng cường kết nối các khu vực biên giới.
Thách thức từ các khu vực nhạy cảm
Quy mô lớn cũng khiến dự án đối mặt với nhiều vấn đề cần giải quyết.
Một trong những điểm đáng chú ý là khu vực biên giới Trung Quốc – Ấn Độ. Hai nước vẫn tồn tại những bất đồng lãnh thổ kéo dài, từng xảy ra các vụ đối đầu gây thương vong.
Ấn Độ từng bày tỏ quan ngại về việc Trung Quốc nâng cấp hạ tầng trên các khu vực tranh chấp. Riêng năm 2024, New Delhi đã phản đối hoạt động mở rộng và cải tạo đường sá của Bắc Kinh tại một số khu vực biên giới.
Bên cạnh yếu tố địa chính trị, tác động sinh thái cũng là vấn đề được đặt lên hàng đầu.
Báo cáo do Bộ Sinh thái và Môi trường Trung Quốc công bố hồi tháng 6 cho biết một số khu vực nằm gần các tuyến giao thông dự kiến cần được theo dõi thường xuyên.
Các khu vực nhạy cảm gồm vùng núi cao tại biên giới Tây Tạng, khu vực sa mạc phía Nam Tân Cương và những vùng băng hà thuộc dãy Thiên Sơn.
Trung Quốc dự kiến thực hiện đánh giá tác động môi trường đối với các khu vực này nhằm hạn chế ảnh hưởng tới hệ sinh thái và bảo vệ các loài động vật bản địa.
Trong số đó có linh dương Tây Tạng, loài động vật đã được hưởng lợi từ nhiều chương trình bảo tồn quy mô lớn trong những năm qua.
Nếu được triển khai đúng tiến độ, mạng lưới hơn 25.000km sẽ trở thành một trong những dự án giao thông có quy mô rất lớn của Trung Quốc, vừa mở rộng khả năng kết nối các vùng biên giới, vừa tạo thêm dư địa phát triển kinh tế. Tuy nhiên, việc cân bằng giữa mục tiêu hạ tầng, lợi ích kinh tế, quan hệ quốc tế và bảo tồn thiên nhiên sẽ là bài toán quan trọng trong quá trình thực hiện đến năm 2030.